De stof van de eeuw

Expertartikelen | 1071 keer bekeken

In Migratieland (en dan bedoel ik de wereld van voedselcontactwetgeving en migratieonderzoek, dus de migratie van chemische stoffen vanuit verpakkingen, niet de migratie van vogels, gnoes, of hermietkrabben) spreken we graag over de ‘stof van de maand’. Hiermee wordt verwezen naar de stof die op dat moment sterk in de belangstelling staat, bijvoorbeeld naar aanleiding van publicaties van het Duitse blad ökotest of naar aanleiding van onderzoeken van niet nader te noemen Zwitserse experts. Denk hierbij aan stoffen als ITX, benzofenon, ESBO, SEM, ftalaten, minerale oliën, of melamine. Echter, er is altijd een baas bovenbaas, en dat is bisfenol A. Deze stof kunnen we met recht de titel ‘Stof van de eeuw’ meegeven.

Bisfenol A 
De grootste toepassing van Bisfenol A is als grondstof voor polycarbonaat, een breekvaste, transparante kunststof, gebruikt in bijvoorbeeld waterflessen en babyflesjes. Daarnaast wordt het veel gebruikt in epoxide coatings in metalen verpakkingsmaterialen, met name frisdrank- en conservenblikken.

Het grootste probleem is dat de stof op het hormoon oestrogeen lijkt en zodoende een mogelijk effect heeft op de hormoonhuishouding van het lichaam, op de voortplanting en op de ontwikkeling van secundaire geslachtskenmerken.

Schadelijke effecten 
Maar de lijst van mogelijke schadelijke effecten als gevolg van gebruik van bisfenol A is lang, bijzonder lang: diverse soorten kanker, verstoorde hersenontwikkeling, problemen met hart en bloedvaten, diabetes, gedragsstoornissen, ADHD, overgewicht…. Inmiddels zijn de meest uiteenlopende aandoeningen genoemd. Er zijn dan ook al zeker 1000 wetenschappelijke publicaties over de schadelijke effecten van bisfenol A.

Er is ook veel onderzoek gedaan naar hoeveel bisfenol A we dan binnenkrijgen vanuit polycarbonaat flessen, via de metalen coatings en zoals recent nog bij RADAR te zien, via het vasthouden van kassabonnetjes. Ook in de inkt die voor die bonnetjes gebruikt wordt, zit bisfenol A.

Babyflesjes 
Wat zegt het Europese voedselveiligheidsagentschap (EFSA) of de Amerikaanse FDA er dan over? Deze en andere toonaangevende organisaties hebben de afgelopen jaren de stof geevalueerd en ge-her-evalueerd. De Europese Unie blijft vooralsnog achter de vastgestelde migratielimiet van 0,6 mg/kg staan. Wel is per 1 maart 2011 het gebruik van polycarbonaat voor babyflesjes verboden. ‘BPA free’ is inmiddels een zeer gewone claim geworden op babyflesjes. Maar wat is er eigenlijk bekend over de veiligheid van de materialen die als alternatief gebruikt worden?

Obama heeft de toepassing in babyflesjes overigens ook verboden. Een cosmetische ingreep, want op dat moment waren er al geen polycarbonaat babyflesjes meer op de Amerikaanse markt.

Verbod 
Maar naast wetgevers laten ook consumenten- en milieu organisaties, de media (ik doe er nu zelf ook aan mee) en de lobby van de chemische industrie zich goed horen. Al met al is de discussie zo gepolariseerd en is er zo veel informatie, dat het nauwelijks nog te ontwarren is. In diverse Europese landen rommelt het. Het Europese standpunt negerend, is in Frankrijk inmiddels een wet aangenomen die het gebruik van bisfenol A voor voedselcontactmaterialen volledig verbiedt per 2015.

Men neemt het zekere voor het onzekere, want wie weet wat er in de toekomst nog meer voor schadelijke effecten van bisfenol A aan het licht komen? Om Herman Finkers te citeren: Weet alles maar eens achteraf. Uiteindelijk is het dus het veiligst om iets als een risico te bestempelen, oftewel: je loopt dus meer risico als je iets veilig verklaart.

Dit artikel is gepubliceerd door Koen Weel, Projectmanager Verpakkingsonderzoek | TNO Triskelion BV

Aanmelden nieuwsbrief

Alles wat je zoekt, verpakt op één platform!
Meld jezelf aan voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, innovaties, trends en ontwikkelingen uit de branche.

Deel dit artikel

Reacties (0)

Reageren