De strijd tussen de glazen fles en de PET fles

Expertartikelen | 1132 keer bekeken
De strijd tussen de glazen fles en de PET fles

Nadat zand gesmolten is, vormt zich een materiaal dat niet meer uit korrels bestaat maar uit een netwerk van atomen waarvan zuurstof de meest voorkomende is: glas. Het is te maken van zuiver zand, maar dan is de benodigde smelttemperatuur van het kwartsglas hoog. 

Door soda toe te voegen daalt de smelttemperatuur met meer dan 1000 graden maar het verkregen glas lost dan op in water. Het wordt gebruikt als lijm en om kartonnen draagtassen stijver en waterbestendiger te maken omdat het een goede (tijdelijke) vochtbarrière biedt. Door kalk toe te voegen bij de productie van glas wordt de oplosbaarheid teruggedrongen maar stijgt de smelttemperatuur weer. Het kleuren van glas wordt gedaan door toevoegingen van metaaloxiden en koolstof en zwavel. Door het inzetten van scherven uit de recycling daalt de hoeveelheid energie die nodig is om de grondstoffen te smelten. Vanuit scherven met gemengde kleuren kan groen glas gemaakt worden, wat dan ook het goedkoopste glas is. Kleuren zijn niet eenvoudig te sturen en de kleurkeuze is relatief beperkt in vergelijking met PMS of RAL kleuren. Meestal wordt met AQL’s (acceptable quality levels) gewerkt: tot zo blauw en tot zo geel mag mijn groen afwijken. Hoe nauwer de grenzen des te duurder het glas, dat spreekt voor zich. Glas voor drinkglazen en voor ruiten is anders van samenstelling en scherven van deze verschillende bronnen moeten niet gemengd worden.

Glas is zeer drukbestendig, kan slecht tegen trekspanning, is breekbaar, is transparant, gasdicht en de kosten per kilo zijn erg laag, vooral in vergelijking met andere materialen. Ook al is er veel materiaal nodig voor een verpakking, gemiddeld iets meer dan 400 gram voor een wijnfles, dan nog zijn de kosten per fles laag. Glas is een materiaal met het imago van luxe, denk aan parfum en dure whisky flessen, maar ook een materiaal dat onder druk staat door de komst van PET flessen.

In 1986 kwam Heinz met een kunststof (knijp)fles voor ketchup. Als een dergelijk kwetsbaar product in kunststof verpakt kan worden, wat betekent dat voor bijvoorbeeld bier? Heineken had deze vraag neergelegd bij prof. Baudet van de TU-Delft en het leek mij wel een leuke afstudeeropdracht, niet wetend dat ik hiermee een wereld binnenstapte die mij greep en niet meer los zou laten.

De fles van Heinz was gemaakt van polycarbonaat aan de buitenzijde (mooie glans en sterk), EVOH als barrièremateriaal en polypropeen aan de binnenzijde. Tussen de lagen zaten tie-layers op basis van nylon en de fles heeft een aantal evoluties doorgemaakt tot de huidige fles van PET met scavengers. In 1987 kwam Coca Cola met een returnable PET fles op de markt, inhoud 1,5 liter en ze lieten zien dat een frisdrank met koolzuur verpakt kon worden in PET. Er werd zo’n 15% extra koolzuur toegevoegd dat gedurende de houdbaarheidsperiode door de wand naar buiten migreerde. Hiermee was een trend gezet en de frisdrankmarkt stapte over van glas naar PET. In mijn studie voor Heineken waren de conclusies dat met EVOH, het beste barrièremateriaal dat toen voorhanden was, en met behoud van de houdbaarheidsperiode, bier in kunststof alleen haalbaar was voor flessen van 1 liter en groter. Voor kleinere flessen was de inhoud-volume verhouding te ongunstig. Pasteuriseren in de fles bleek mogelijk in polycarbonaat maar dan werd de fles wel erg duur, in PET was pasteuriseren niet haalbaar. Naast het technologische probleem was er een cultureel probleem. Drinken uit een glazen fles voelt prettiger dan drinken uit een PET fles die warmer aanvoelt en scherper is. Voor Heineken is een vormstudie uitgevoerd en het ik enkele ontwerpen gemaakt van literflessen om te laten zien wat de mogelijkheden zijn van kunststof.

Een voordeel van PET flessen is dat preforms worden gemaakt en vervoerd en op de afvullocatie opgeblazen worden tot fles wat veel transportruimte bespaart. De kosten van PET flessen worden vaak bepaald aan de hand van de kosten van de preforms maar het blaasproces moet ook meegenomen worden. Daarom bestaat het idee dat PET flessen goedkoper zijn maar ik betwijfel dat sterk. Een fles met een barrièrelaag is sowieso duurder dan een glazen fles. Toch zijn er landen waar bier op grotere schaal afgevuld wordt in PET flessen. Het culturele probleem lijkt minder groot te zijn dan dertig jaar geleden, naar zeggen omdat de jeugd al van kinds af aan gewend is aan PET flessen en minder aan glas. Het is de vraag of de grote biermerken de stap van glas naar PET gaan maken.

De designs van bier-, wijn- en drankflessen hebben de laatste jaren laten zien wat de mogelijkheden zijn van glas. Eigen identiteit, kwalitatieve uitstraling, andere etiketten, combinaties van zeefdruk en etiketten, mooie aansluitingen van vormen. Bij PET flessen lijkt de uitstraling toch minder te zijn, ondanks de vele design mogelijkheden. De totale beleving is anders en zelfs transparante labels lijken lastiger weg te werken. De kleur en glans zijn anders en de flens onder hals maakt het niet fraaier alhoewel deze al stukken kleiner is geworden. Ronde PET flessen lijken sneller het idee te geven van lagere kwaliteit dan vierkante. De enigszins afwijkende vorm kan helpen in het uit het comfort gebied trekken van het design. Bierflessen moeten rond zijn vanwege de druk. Het wordt dus een lastige opgave voor de grote merken.

Ontwerpen van verpakkingen, een vak met veel dimensies.

Aanmelden nieuwsbrief

Alles wat je zoekt, verpakt op één platform!
Meld jezelf aan voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, innovaties, trends en ontwikkelingen uit de branche.

Deel dit artikel

Reacties (0)

Reageren