Feiten en fictie

De laatste tijd is er veel aandacht voor voedselverspilling, Food Waste. De Food Agricultural Organisation (FAO) heeft het onderwerp een aantal jaren geleden aangestipt omdat ze verwachten dat door klimaatverandering er problemen gaan ontstaan met de opbrengsten van veel oogsten. Water wordt volgens de FAO het grootste probleem; lange tijd te weinig of geen regen en in korte tijd te veel, niet bevorderlijk voor de groei en het oogsten van gewassen.

Je zou verwachten dat door de aandacht voor Food Waste de rol van verpakkingen meer naar voren komt en de functionele kant van verpakken nader toegelicht wordt maar het tegendeel lijkt te gebeuren. Misschien wel aangezwengeld door de publicatie van het Centraal Planbureau uit september waaruit bleek dat de percentages gerecycled kunststof erg laag zijn, getuige een column op televisie over onnodig gebruik van plastic voor groente en fruit, de actie van Greenpeace tegen Coca Cola over het gebruik van PET flessen die veel zwerfvuil veroorzaken en een petitie op internet om duidelijk te maken dat je tegen onnodig gebruik van plastic bent voor groente en fruit.

Eerst wat cijfers. Van alle verwerkte aardolie wordt 45% verbrand voor transport en 42% voor de productie van energie en warmte samen, in totaal 87%. Er gaat 8% naar de chemie. Van deze 8% is 4-6% voor de productie van kunststoffen. Van de kunststoffen wordt 39,9% gebruikt voor verpakkingen. Van alle aardolie is het aandeel dat voor kunststof verpakkingen gebruikt wordt dus ca. 2% (bron: Plastics Europe). Ongeveer de helft van de gebruikte kunststoffen voor verpakkingen bestaat uit de flexibele kunststoffen, de andere helft uit (semi-)rigide.

Van de ‘plastic soup’ wordt 90% veroorzaakt door vier Aziatische landen die geen afvalverwerkingssysteem hebben. Dat pleit ons niet vrij want ook op onze stranden en in onze natuur wordt veel kunststof afval gevonden. En iedereen kent de foto’s van dode zeemeeuwen met een maaginhoud die niets te raden over laat.

De recyclepercentages van wat werkelijk gerecycleerd wordt zijn lager dan 20% door de grote verscheidenheid aan soorten, het gebruik van veel verschillende additieven en doordat er alleen gesorteerd wordt op materiaalsoort en niet op viscositeit, om maar enkele redenen te noemen. Statiegeld flessen hebben een hoog recyclepercentage omdat materiaal en additieven bekend zijn en de partij die ze op de markt brengt ze terug krijgt.

Kunststof verpakkingen maken een groot deel uit van het zwerfvuil. Op de TU-Delft heeft Renee Wever onderzoek gedaan naar het ontstaan van zwerfvuil en hij heeft laten zien dat er vele factoren zijn die een rol spelen zoals leeftijd van vervuiler, locatie, tijdstip, aanwezigheid afvalbakken, staat van de omgeving, verlichting etc.

Het zijn lastige afwegingen als het gaat om kunststof verpakkingen. Vervangen door andere materialen is niet eenvoudig en soms zelfs onmogelijk. Ze zijn dermate functioneel dat ze in de meeste milieuanalyses er goed uitkomen en ze bieden oplossingen die soms niet te vervangen zijn door andere materialen. Het valt dus niet mee oplossingen te vinden die beter scoren op milieu. Vooral de flexibele kunststoffen doen het goed in vergelijkende analyses.

Als iets aangeboden wordt in de winkel en het verkoopt, dan wordt er meer van geproduceerd, zo simpel werkt de markt. En we weten allemaal dat veel maatschappelijke en milieukosten niet verwerkt zijn in de prijs die wij betalen. En als dat wel zo zou zijn, dan is het nog maar de vraag of we bij het kiezen in de winkel wel de juiste afweging maken of kunnen maken. Veel onderzoeken hebben laten zien dat we niet heel erg rationeel onze keuzes maken. Op Universiteit Twente hebben we in een onderzoeksproject mensen laten kiezen tussen twee verpakkingen voor hetzelfde product en het is verbazingwekkend dat mensen binnen twee seconden een keuze maken tussen twee ontwerpen bij vragen zoals: welke is de goedkoopste, welke is de lekkerste, welke is de meest duurzame etc.

Als je gaat zoeken op kunststoffen, recycling, circulaire economie, marine litter etc. dan is het verbazingwekkend hoeveel initiatieven er zijn om iets aan het kunststof afval te doen. Het ene is heel positief over kunststoffen zoals Plastic Fantastic, waar ze oplossingen zoeken voor het kunststof afval, de andere is heel negatief en vindt dat het gebruik voor veel toepassingen moet stoppen.

De Ellen McArhtur Foundation heeft een rapport geschreven, The New Plastics Economy: Rethinking the future of plastics, te vinden op internet, waar oplossingen aangedragen worden om kunststoffen beter te kunnen recyclen.

Wat in de meeste discussies mist is een overzicht van argumenten, voor- en nadelen van het gebruik van kunststof voor verpakkingen, maar ook van bijkomende voordelen zoals tijdwinst voor voedselbereiding, gemak, kwaliteit van het product, wensen van de maatschappij, waar en waarom zwerfvuil ontstaat etc. Om de discussie in goede banen te leiden is het een eerste vereiste dat dit eerst opgenomen wordt in een soort van breed maatschappelijke oriëntatie op het gebruik van kunststof voor verpakkingen zodat we daar naar kunnen terugverwijzen als er discussies zijn.

Daarnaast zal er in groter verband gekeken moeten worden naar mogelijkheden om de afvalstromen beter te kunnen gebruiken. En dit moet aan de voor- en achterkant gebeuren: bij de keuze van de kunststof en de additieven en bij de mogelijkheid om het afval te sorteren naar soort en markt voor herverwerking zodat dit in de ontwerpmodellen kan worden opgenomen.

Aanmelden nieuwsbrief

Alles wat je zoekt, verpakt op één platform!
Meld jezelf aan voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, innovaties, trends en ontwikkelingen uit de branche.

Deel dit artikel

Reacties (1)

Reageren
  • 13.11.2017 - 11:12 uur | Hans Lansink

    Een duidelijk standpunt waaruit duidelijk blijkt dat er niet uitsluitend gekeken moet worden naar de eenvoudige weg en wijzen naar de verpakking, maar naar een veel groter en mondialer verband.