Food waste en barrières

Bij verpakken spelen barrières een ongekend grote rol. Ongekend, vooral voor de buitenwereld. Aan buitenstaanders is het keer op keer lastig uit te leggen hoe kwetsbaar bepaalde producten zijn en hoe groot het onderlinge verschil kan zijn tussen producten. Een microlekkage, een spoortje in een seal met doorsnede van een micrometer, doet af te bakken broodjes, kaas en vleeswaren al verschimmelen terwijl in een zak appels en aardappels gaten gemaakt moeten worden om het vocht kwijt te raken dat deze producten afgeven om schimmel te voorkomen.

Vetten en vetzuren, vitamines A, C en E reageren uitermate snel met zuurstof. De kwetsbaarheid van deze producten wordt uitgedrukt in ppm’s, parts per million. Voor het gemak wordt er meestal gerekend met milligrammen zuurstof per kilogram product. Niet helemaal correct maar wel een goede benadering. De meest kwetsbare producten veranderen al van smaak bij een hoeveelheid zuurstof van 1-5 ppm. Er zijn zakken koffie op de markt met kunststof koffiecupjes die afgedekt zijn met een kunststof seal. De zakken zijn niet begast (gevuld met stikstof en/of kooldioxide). De hoeveelheid zuurstof die in de zakken zit is al genoeg om de koffie van smaak te doen veranderen. De zuurstof moet uiteraard nog wel door de folie (of de cup) naar de koffie.

Bij vocht wordt de kwetsbaarheid van producten uitgedrukt in procenten op basis van het gewicht van het product. Kaakjes en chips worden zacht door opname van vocht. Enkele procenten zijn al genoeg om de kwaliteit teniet te doen. Producten die vocht nodig hebben voor de smaak en de beleving zoals gevulde koek, ontbijtkoek, cake, vleeswaren, mogen niet te veel vocht verliezen.

Groenten, fruit, eieren geven vocht af en dit vocht mag niet leiden tot schimmelvorming in de verpakking.

Kunststoffen zijn permeabel; gassen en ook vocht gaan er gemakkelijk doorheen. De hoeveelheid zuurstof of vocht die door een kunststof folie heen gaat is afhankelijk van de dikte van de folie, de oppervlakte van de verpakking en de tijd. Temperatuur is een belangrijke factor die de snelheid van permeatie van gassen en vocht beïnvloedt. Iedere tien graden warmer gaat de permeatie twee tot driemaal sneller. Doordat permeatie bij 15 en 35 graden 4 tot 9 maal kan verschillen, zijn er wel eens verkeerde keuzes gemaakt bij export naar gebieden waar het warmer is.

Binnen de kunststoffen zijn de verschillen tussen de verschillende soorten onderling erg groot. De polyolefinen (PE en PP) laten duizenden malen meer zuurstof door dan bijvoorbeeld PVdC of EVOH uitgaande van dezelfde dikte. PE en PP zijn juist hele goede vochtbarrières. Barrières voor gassen zeggen dus niets over barrières voor vocht.

Metalen en glas hebben goede barrières tegen zowel gassen als vocht. Maar bij aluminium moet er onderscheid gemaakt worden tussen aluminiumfolie en onder vacuüm opgedampte aluminium. Aluminiumfolie wordt beschouwd als volledig gasdicht maar is dit niet. Kleine gaatjes in de folie ten gevolge van verstoringen in het metaalrooster, zogenaamde pinholes, laten gassen door. In de praktijk is dit echter zeer weinig omdat de aluminiumfolie wordt afgedekt met een kunststof, meestal aan twee zijden. Folie met opgedampt aluminium is niet gasdicht maar het opdampen van aluminium heeft de barrières wel aanzienlijk verbeterd.

Niet alleen bij kunststof folies maar ook bij doppen en kroonkurken speelt permeatie een rol. De uiteindelijke afdichting van flessen (zowel glas als PET flessen) is namelijk een kunststof laagje.

De hoeveelheid gassen en vocht die door een verpakking heen gaan is de optelsom van dat wat door de verpakking gaat als deze permeabel is en dat wat door de seals of (inlage van de) sluiting gaat. Schattingen lopen uiteen maar aangenomen wordt dat tussen 1 en 4% van de verpakkingen lek is ten gevolge van de zogenaamde microlekkages. Lekdetectie achteraf werkt te langzaam voor microlekkages. Er zijn technieken die gebruikt worden voor controle van seals direct na of tijdens het sealen waarbij infrarood of ultrasone signalen gebruikt worden. Afwijkende patronen worden onderscheiden en eruit gehaald.

Er zijn veel initiatieven om voedselverspilling te verminderen. Per jaar worden er in Nederland naar schatting 43 miljard verpakkingen geopend (eerste maal opening). Stel dat de kwetsbare producten 10% van het totaal uitmaken en stel dat daarvan de helft met een seal of sluiting afgesloten zijn, dan zouden er tussen 20 en 80 miljoen verpakkingen lek zijn en langzaam bederven tussen moment van afvullen en aankoop. Het lijkt me dat we hier iets aan moeten doen. Want naast de verpakking gooien we in dat geval ook het product weg.

Aanmelden nieuwsbrief

Alles wat je zoekt, verpakt op één platform!
Meld jezelf aan voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, innovaties, trends en ontwikkelingen uit de branche.

Deel dit artikel

Reacties (0)

Reageren