Het onbegrip over logo’s

Op veel verpakkingen staan logo’s en symbolen. Soms zijn ze verplicht, soms zijn ze om de kwaliteit van het product aan te geven, om informatie over de verpakking kenbaar te maken, over de handel of over de vermeende milieubelasting. Lang niet iedereen, waarschijnlijk het merendeel, begrijpt al die symbolen, weet wat de achtergrond is en wat ze betekenen.

Een verpakking mag geen misleidende informatie bevatten. Eerlijkheid van handel is een van de uitgangspunten van de Warenwet. Dit betekent dat bijvoorbeeld bekende productnamen gebruikt moeten worden; niet gebruikt mògen worden maar móeten worden. Melk moet melk genoemd worden en mag geen wit aftreksel van de koe genoemd worden. Voor een nieuw product moet een goede omschrijving gemaakt worden zoals vloeibare handzeep.

Bij het gebruik van logo’s wordt een grijs terrein betreden in vergelijking met tekst. Soms lijken ze deel uit te maken van het grafisch ontwerp, soms staan ze in een rijtje met andere logo’s. Soms zijn ze verplicht, soms waren ze verplicht, een branche kan de afspraak maken ze zoveel mogelijk op te nemen, in sommige landen gelden andere regels dan in andere en een bedrijf wil het liefst met hetzelfde etiket werken voor meerdere landen. Allemaal redenen dat het er niet begrijpelijker op wordt.

Classificatie
Der Grüne Punkt, het symbool dat zijn oorsprong vond in Duitsland en dat aangaf dat er een financiële afdracht had plaatsgevonden voor het op de markt gebrachte materiaal, hoeft inmiddels niet meer op de verpakking opgenomen te worden. Er zijn meer organisaties actief in Duitsland op hetzelfde terrein en het kan verwarring scheppen in andere landen waar het symbool anders of niet gebruikt wordt. Het blijft een beetje vreemd dat er op veel verpakkingen voor de Nederlandse markt een Grüne Punkt symbool is opgenomen. Als ik studenten vraag wat het betekent dan weet een enkeling het uit een groep van meer dan vijftig.

In de literatuur wordt onderscheid gemaakt naar soort keurmerk als het gaat om kwaliteitsaanduiding van levensmiddelen. De volgende classificatie kwam ik tegen:

  • eerstegraads: deze zijn onafhankelijk en erkend door de Raad van Accreditatie
  • tweedegraads: keurmerken uitgegeven door brancheorganisaties
  • derdegraads: producenten geven zelf veel keurmerken uit, bijvoorbeeld een kwaliteitsclaim.

Om heel kort door de bocht te gaan: de eerstegraads zijn het betrouwbaarst en de derdegraads zijn van het niveau: “Wij van WC-eend adviseren WC-eend.”

Kennis
Het mooiste symbool dat ik categorie twee ken is het dolfijn-vrij gevangen logo. De Keuringsdienst van Waarde liet zien in een uitzending dat dit betekent dat de kapitein een handtekening onder een formulier zet waarin is opgenomen dat er dolfijnvrij gevist is naar tonijn. De kapitein zette die krabbel altijd. Ik weet niet meer precies of hij wel wist waar het over ging, maar de conclusie was duidelijk, dat symbool was een wassen neus. Maar zoals met veel boodschappen: als je ze maar vaak genoeg herhaald dan gaan mensen er vanzelf (een beetje) in geloven.

De meeste consumenten hebben geen idee van de verschillende categorieën. En dan hebben we het nog niet eens over alle andere soorten keurmerken. Denk aan SFC hout. Wie weet vanaf hoeveel procent FSC vezels het logo gevoerd mag worden? De meeste mensen denken dat als het logo erop staat er 100 procent FSC hout wordt gebruikt. Bij de aankoop worden rationele aspecten in het brein bijna niet aangesproken en de vraag is dan ook wat die logo’s allemaal doen.

Onderzoek
Regelmatig verschijnen er onderzoeken die beweren dat producten voorzien van een ‘beter product’ aanduiding ook beter verkopen. Ik heb sterk mijn twijfels. Iedere consument wordt door de jaren heen murw van al die aanduidingen en ik denk niet dat een logo dan bepalend is voor een kantelpunt (wel/niet kopen).

Toch zijn de logo’s op verpakkingen een punt van aandacht. in Denemarken staan bijvoorbeeld alle logo’s in een standaard volgorde. Zoiets zouden wij ook kunnen doen. Verplichte logo’s, adviserende, informerende, milieu en andere zaken en dan zodanig vormgeven of in een tabel of volgorde geplaatst, al dan niet met kleurgebruik waaruit de classificatie en andere gegevens zijn af te leiden.

Het bedrijfsleven wil zich niets laten opdringen, begrijpelijk, en is bang minder te verkopen. Maar gezien het feit dat er ruim vijftig symbolen en logo’s zijn alleen al op milieugebied, zou wat meer sturing goed passen in de nieuwste wetgeving betreffende labeling van levensmiddelen (EC 1169/2011): duidelijker, overzichtelijker, eerlijker.

Aanmelden nieuwsbrief

Alles wat je zoekt, verpakt op één platform!
Meld jezelf aan voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, innovaties, trends en ontwikkelingen uit de branche.

Deel dit artikel

Reacties (1)

Reageren
  • 10.10.2016 - 09:46 uur | Sytske de Waart

    Voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal heeft een goed overzicht van verpakkingslogo's, zie https://keurmerken.milieucentraal.nl/keurmerken/inhoud/verpakkingssymbolen/verpakkingssymbolen.
    Daarnaast is er de site www.keurmerken.net waar een heleboel flauwekullogo's op staan, met name de hoeveelheid milieuclaims op papier is shocking.