Plastic soup aanpakken bij de bron

Columns | 1418 keer bekeken
Plastic soup aanpakken bij de bron

Bioplastic verpakkingen blijven de gemoederen flink beroeren. Vooral in relatie tot de plastic soup staan bioplastics met grote regelmaat ter discussie. Helaas worden daarbij nogal eens flink ongenuanceerde en eenzijdige uitspraken gedaan.

Onlangs was het ook weer zover. In de media werd verkondigd dat bioplastics ‘flauwekul’ zouden zijn en dat deze de plastic soup helemaal niet zouden oplossen. Nou, dat klopt want bioplastics zijn ook helemaal niet ontworpen om de plastic soup op te lossen maar om alternatieven te bieden voor op olie gebaseerde plastics. Bioplastics kunnen daarnaast wel in enkele gevallen bijdragen aan vermindering van de plastic soup maar plastic soup blíjft menselijk handelen waarin we moeten veranderen…

Al vlak na de ontdekking van de plastic soup in 2005, heb ik me flink verdiept in het oplossen ervan. Toen bleek al dat het echte probleem niet het drijvende plastic op het wateroppervlakte is maar de ‘bouillon’ van kleine plastic deeltjes die daaronder drijft: door zonlicht en zout water gefragmenteerde plastic verpakkingen en producten, inclusief microbeads uit verzorgingsproducten en microfibers uit fleece kleding. Als het makkelijk op te lossen zou zijn, was het uiteraard allang gebeurd. Er blijken wel duizend paden tegelijk bewandeld te moeten worden om tot een oplossing te komen.

In het geval van microbeads in verzorgings- en cosmeticaproducten kunnen bioplastics waarschijnlijk wel bijdragen aan vermindering van de plastic bouillon. Geen microbeads gebruiken blijft uiteraard de voorkeur hebben maar microbeads op basis van PHA’s kunnen eventueel een uitstekend alternatief bieden omdat ze deel uitmaken van het metabolisme in plantaardige en dierlijke organismen. Deze variant wordt ook al gebruikt in medische toepassingen in het lichaam.

Voor de microfibers uit kleding zijn er wel steeds meer varianten op basis van bioplastics maar deze zullen niet afbreekbaar zijn in water want je wilt tenslotte ook niet dat je kleding in de wasmachine al afbreekt. Er wordt inmiddels wel samengewerkt met wasmachinefabrikanten om extra filters te ontwikkelen en er ontstaan daarnaast ook al duurzame initiatieven voor consumenten zelf. Een mooi voorbeeld daarvan is de Cora Ball: een ‘microfiber catching laundry ball’.

Voor het opruimen van het plastic afval op het wateroppervlakte is de Ocean Clean Up druk aan het werk. Maar écht oplossen doet dit het probleem allemaal natuurlijk niet. Maar wat is dan wél de weg naar de oplossing?

Als je helemaal naar de bron toe wilt, krijg je te maken met politiek en overheden. Het gros van de plastic soup ontstaat door vuilnisbelten en zwerfafval in landen zoals Indonesië, Thailand, India en landen in Afrika maar zelfs ook nog in Europa zelf. Om te beginnen: in een aantal gevallen wordt in deze landen al helemaal geen afval ingezameld (laat staan het scheiden van afval). Maar als het wel ingezameld wordt, dan komt het met name terecht op vuilnisbelten. Deze liggen vaak ook langs de kust en je kunt je voorstellen dat na 1 flinke windvlaag al het plastic in zee ligt…

De vraag is waarom deze landen hun afval niet inzamelen en verwerken. Vuilverbranding, recycling, compostering: het is er niet of staat nog in de kinderschoenen. Het antwoord is heel simpel maar ook onthutsend: er is geen geld voor. Je kunt je voorstellen dat deze landen heel veel problemen hebben die veel prangender zijn dan het opruimen van het afval. Het heeft gewoon geen prioriteit! Ondanks de druk die vanuit het buitenland opgevoerd wordt.

Er is dus veel werk aan de winkel om deze landen te helpen bij het opzetten van een goede infrastructuur maar er is ook gelijktijdig een businessmodel nodig om het systeem in stand te houden. Het opzetten en in stand houden van goede infrastructuren kost veel geld maar zal uiteindelijk óók banen en energie opleveren (afvalverwerker Attero had afgelopen jaar € 30,8 miljoen winst). Daarnaast kunnen composteerbare bioplastic verpakkingen in deze landen ook zeker bijdragen aan het verminderen van de milieuschade. In ieder geval zijn dit wel echt grote structurele stappen tegen het ontstaan van de plastic soup. In tegenstelling tot enkel het blijven roepen, investeren en oplossen aan het einde van de keten…

Aanmelden nieuwsbrief

Alles wat je zoekt, verpakt op één platform!
Meld jezelf aan voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, innovaties, trends en ontwikkelingen uit de branche.

Deel dit artikel

Reacties (2)

Reageren
  • Dit is een reactie van de schrijver
    08.06.2017 - 14:51 uur | Caroli Buitenhuis

    Dank voor je reactie Rinus, je hebt uiteraard helemaal gelijk. Zoals ik al aangaf in het stuk: "er blijken wel duizend paden tegelijk bewandeld te moeten worden om tot een oplossing te komen". Maar nu ligt de focus vooral op het opruimen van de oceanen in plaats van focus op het ontstaan ervan. Als er aan de voorkant van de keten niets gebeurt, dan blíjven we schoonmaken aan de achterkant van de keten. Wat daarbij een probleem kan worden, is dat er op dit moment wel veel aandacht is voor plastic soup initiatieven waardoor er veel financiering voor opgehaald kan worden (voor ontwikkeling en pilots etc.) maar de grootste uitdaging zit 'm in de voortgang van deze initiatieven. Hoe zorg je voor een goed businessmodel zodat het initiatief zelfvoorzienend kan worden qua financiering op de lange termijn. Dat is een pijnpunt waar alle vele duurzame initiatieven op gesneuveld zijn. De oceanen zijn territoriale wateren waardoor geen enkel land zich verantwoordelijk voelt voor het schoonmaken ervan. Financiering komt nu bij donateurs, sponsoren etc. vandaan. Als de aandacht in de toekomst weg ebt, zal het steeds moeilijker worden om financiering rond te krijgen. Schepen, gigantische installaties, mankracht, kennis: het kost heel erg veel geld. Alles op de rit krijgen gaat wel lukken, een pilot ook. Maar daarna komt de proof of the pudding... In tussentijd is het goed als we de overheden in de landen waar plastic soup nu met name ontstaat, op pad helpen met voorbeelden van een goed en gestructureerd afvalbeleid inclusief een functionerend businessmodel en waarbij banen gecreëerd kunnen worden. Nog 998 paden samen te bewandelen… Mocht je hierover door willen praten dan nodig ik je graag uit via info@greenserendipity.nl / www.greenserendipity.nl.

  • Rinus Minkjan
    08.06.2017 - 11:22 uur | Rinus Minkjan

    Ocean Clean Up schrijft zelf: Combining the cleanup with source reduction on land paves the road towards a plastic free ocean in 2050. Ook geven ze aan dat het grootste deel van de plastic soep van land komt. Zij hebben dus wel degelijk ook aandacht voor de bron. Samenwerken is beter dan elkaar met verkeerde aannames in de hoek zetten.