Wat is duurzamer: koffie uit een mok of wegwerpbeker?

Expertartikelen | 2651 keer bekeken
Wat is duurzamer: koffie uit een mok of wegwerpbeker?

Heerlijk, ‘s ochtends die eerste bak koffie, eerst even ruiken en dan de eerste, voorzichtige slokken. Thuis uit een kopje, onderweg uit een bekertje, op het werk uit een mok, kopje of een bekertje. Eenmalig gebruik van koffiebekers is een van de weinige items waar studie naar gedaan is in vergelijking met meermalig gebruik van kopjes. Het ligt voor de hand want de hoeveelheid afval, zelfs op een klein kantoor, loopt snel op. 

Meerdere malen een mok gebruiken en dan afwassen blijkt uit studies beter te zijn dan eenmalig gebruik van koffiebekertjes, mits het wassen niet te veel water en energie vraagt. De balans kan omslaan als een wegwerp koffiebekertje meerdere malen gebruikt wordt. Zo kritisch liggen de grenzen.

Een aspect waar tegenwoordig nog weinig op wordt ingegaan als gekeken wordt naar eenmalig gebruik is de hygiëne. De papieren koffiebeker begon in 1908 in de USA. De zogenaamde ‘tin-dipper’ die bij kranen op stations en in treinen hing werd door iedereen gebruikt en verspreide ziektes gemakkelijk en snel.

Lawrence Luellen liep al een jaar lang rond met het idee en maakte in 1908 een tweedelige cup van papier. Samen met Hugh Moore begon hij met het verkopen van porties water van vijf ounce (142 ml) voor een dollarcent uit een knullige, porseleinen waterkoeler. Snel werden ze the Individual Drinking Cup Company van New York en het product noemden ze de Health Kup, met een ‘K’. Later is de naam veranderd in the Dixie Cup. Daar zit ook nog een heel verhaal aan vast, maar dat gaat te ver voor nu. Hygiëne speelt overigens nog steeds een rol en disposables komen er goed uit vergeleken met veel gewassen eetgerei in restaurants.

Cups
In Europa worden nog veel kunststof bekertjes gebruikt maar in de USA en in Engeland zijn het toch voornamelijk papier/PE bekers. Deze worden ook gebruikt voor frisdranken en popcorn. Koffie is een van de gebruiker van cups geworden. In de USA wordt 1/3 van het water dat geconsumeerd wordt gebruikt voor koffie. Starbucks gebruikte in 2011 drie van de 200 miljard papieren koffiebekers per jaar. Met een gewicht van 10 gram per cup komt dit op een totaal van meer dan 2 miljoen ton papier/PE. In Groot Brittannië worden meer dan 6 miljard koffiecups per jaar gebruikt. Exacte getallen zijn lastig te vinden maar de aantallen moeten ongelooflijk groot zijn.

Er zijn cups waarbij de overlap geseald is en waarbij vocht kan binnendringen in de laag waarvan de snijkant aan de binnenzijde zit en er zijn cups waarbij de snijrand is teruggevouwen waarbij dit niet gebeurt. Een bekertje zonder teruggevouwen rand kan vaak nog wel twee maal gebruikt worden, maar een derde maal wordt al lastig. Het oogt niet fraai, zo’n rand waar vocht in binnengedrongen is en het bekertje begeeft het op gegeven ogenblik.

Papier
Het polystyreen bekertje weegt amper de helft van de papier/PE beker. In milieuanalyses komt de PS-beker er stukken beter uit, vooral door dit lagere gewicht. De beker is echter minder prettig om vast te houden omdat de isolatiewaarde een stuk lager is. Hij wordt in de praktijk dan ook vooral aan de rand gedragen. Het imago van de papier/PE beker is een stuk beter dan die van plastic, ondanks het verschil in milieubelasting. De consument reageert vooral op het feit dat de beker van papier is. Het gewicht wordt door de consument niet meegenomen, evenals de PE-coating. Vaak zijn de papier/PE bekers ook nog bedrukt. En vaak staat er een nogal loze claim op zoals “the most sustainable cup”, “made from plants not oil” of “made from 100% renewable resources”. Kennelijk hebben we het nodig dat op iets dat we weggooien een dergelijke claim wordt geplaatst. Als ik een porseleinen mok koop dan staat er nergens op dat deze duurzaam is.

Dan zijn er bekertjes gemaakt van papier/PLA en deze worden verkocht als biologisch afbreekbaar. Als de inkt afbreekbaar is, dan klopt dit mits ze industrieel gecomposteerd worden. In het normale compostsysteem breekt PLA niet af omdat dit te kort duurt en de temperatuur te laag is. Ze worden zelden of nooit in de GFT-bak gegooid. Op basis van de praktijk is de claim dus nogal twijfelachtig. De KLM heeft deze bekers gebruikt vanwege het imago. De bekertjes zijn echter een gram zwaarder dan de papier/PE bekertjes. Iedere gram die gevlogen wordt over grotere afstanden kost meerdere grammen kerosine. Niet zo’n duurzame oplossing maar wel een lekker stukje marketing.

Vanuit een automaat moet een bekertje op basis van zijn eigen gewicht vallen als deze vrijgegeven wordt. Hierdoor wordt de ontwerpvrijheid nogal beperkt. Een kunststof bekertje wordt uit meerdere lagen opgebouwd, vooral om antistatische eigenschappen mee te kunnen geven aan de buitenzijde zodat deze niet ‘plakt’ aan de binnenzijde van de beker waar deze in genest is.

Uit studies blijkt dat het alleen interessant is voor grotere bedrijven en instanties om bekertjes in te zamelen. Als de hoeveelheid te klein is, dan kost het te veel brandstof om ze in te zamelen. Een hele wereld, die van de koffiebekertjes.

Aanmelden nieuwsbrief

Alles wat je zoekt, verpakt op één platform!
Meld jezelf aan voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, innovaties, trends en ontwikkelingen uit de branche.

Deel dit artikel

Reacties (3)

Reageren
  • 05.08.2016 - 10:16 uur | Malcolm Meuffels

    Dag Bert,

    wie is wij?
    Ik zie het nut daarvan zeker zitten voor de cappuccino van huis uit naar het werk. IPV coffee deal a 2 euro per dag en die disposables ergens in de prullenbak werpen nadien.

  • 10.06.2016 - 08:59 uur | Bert Verheij

    Zo zullen wij heel binnenkort home-compostable koffiebekers op de markt brengen. Monsters reeds ter beschikking

  • 09.06.2016 - 17:10 uur | Frits Irrgang

    In het grijze verleden is er een studie gepubliceerd door de Universiteit Groningen over de milieueffecten van eenmalige kunststof bekertjes en alternatieven als keramieke mok e.d. Daar is toen veel kritiek op geweest want er kwam uit dat eenmalige PS-bekertjes het milieu-best waren.
    Ook is er een bedrijf geweest dat PS-bekers ging herverwerken en het regeneraat verkocht. Dat gaat redelijk zolang de virgin-PS prijs relatief hoog is. Maar in de praktijk bleek dat in toegeleverde stapels bekers ook wel eens ijzeren bouten in de stapel bekers zaten. Dan sloegen de geharde messen van de maalmolen kapot en een nieuwe set messen, inclusief montage, kostte honderden euro's . Op dit aspect en de lagere virgin-PS prijs is het bedrijf failliet gegaan.
    Tegenwoordig is het zonder meer mogelijk om twee-lagen koffiebekers te maken met als buitenzijde regeneraat en binnenzijde virgin-PS. In het bovenstaande artikel is niet duidelijk met wat voor soort bekers wordt vergeleken.
    (gepensioneerd Rijksadviseur kunststoftechnologie voor MKB in dienst van Min. van Econ. Zaken)