De misleidende waarheid van het etiket

13.11.2014 | Branchenieuws | 2564 keer bekeken

Het lijkt logisch: een etiket moet de informatie bevatten over de inhoud van het product. Dat betekent dat het etiket de waarheid moet vertellen; maar gebeurt dit altijd? In hoeverre mag je van aardbeiensap spreken, als ruim 70 procent van de fles bestaat uit sinaasappelsap? Kortom: wat is de waarheid van het etiket?

Mayonaise of toch geen mayonaise?

Is mayonaise zonder eieren nog wel mayonaise? Over die vraag buigen rechters in de VS zich op dit moment. Unilever heeft een rechtszaak aangespannen tegen het nieuwe bedrijf ‘Just Mayo’. ‘Just Mayo’ maakt veganistische mayonaise, gemaakt van gele erwten in plaats van eieren.

Volgens Unilever mag het product geen ‘mayonaise’ heten, omdat het niet voldoet aan de eisen van de Amerikaanse voedselautoriteiten, waarin staat dat mayonaise altijd olie, eigeel, citroen en azijnzuur moet bevatten. Bovendien is de verpakking van de mayonaise misleidend, omdat er op het etiket wel het logo van een ei staat, zo oordeelt Unilever.

Een prijs voor misleiding

De tekst op etiketten is natuurlijk al veel langer een punt van discussie. Het Voedingscentrum houdt ieder jaar de ‘kletsmajoor’ award waarbij de bedrijven die ‘misleidende’ informatie op hun etiket hebben, genomineerd worden. Vervolgens kan het Nederlandse publiek stemmen op de ‘meest misleidende verpakking’. Dit jaar won de ‘guacemole dip’ van Albert Heijn de prijs. In de dip zat maar 0,7 procent avocadopoeder. De guacemole is inmiddels uit de schappen gehaald.

Wat zijn precies de eisen?

Hoewel het tegenstrijdig lijkt, is er geen Nederlandse wet die situaties zoals in de bovenstaande voorbeelden verbiedt. De Nederlandse voedsel- en warenautoriteit geeft aan dat ‘de productnaam of de afbeelding op een verpakking of etiket niet exact hoeft overeen te komen met de inhoud van het product.’ Als voorwaarde stelt de NVWA dat er dan wel op de ingrediëntenlijst moet worden vermeld hoeveel procent van het product dat op de verpakking genoemd of getoond wordt in het levensmiddel zit. Dat betekent dat een fles aardbeiensap gewoon als aardbeiensap verkocht mag worden, zelfs als er maar 1 procent aardbeiensap in zit.

Etiketteringswetgeving

Als gevolg van die wetgeving neemt de NVWA niet direct stappen als er sprake is van misleiding: er is immers geen gevaar voor de volksgezondheid. Toch wordt de consument met nieuwe maatregelen steeds beter beschermd tegen misleidende verpakkingen en etiketten.

Vanaf 14 december gaat de nieuwe etiketteringswetgeving in, die ook dit doel heeft. Een overzicht van de belangrijkste wijzigingen in die wet vindt u hier

Aanmelden nieuwsbrief

Alles wat je zoekt, verpakt op één platform!
Meld jezelf aan voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, innovaties, trends en ontwikkelingen uit de branche.

Deel dit artikel

Reacties (4)

Reageren
  • Conrad Winkelman
    18.11.2014 - 00:43 uur | Conrad Winkelman

    In mijn laatste reactie wil ik een foutje laren corrigeren dat ik te laat opmerkte: De startregel:
    "Prachtig dat de Kopregel in het verhaal enigszins aangepast is door van he . . . "

    dient vervangen te worden door: "Prachtig dat de Kopregel in het verhaal enigszins aangepast is door van het. . . "

    Bij voorbaat dank.
    Dit hoeft uiteraard niet als een "Reactie" geplaatst te worden. Het is slechts een verzoek de keline correctie uit te voeren.
    Conrad

  • Conrad Winkelman
    18.11.2014 - 00:35 uur | Conrad Winkelman

    Prachtig dat de Kopregel in het verhaal enigszins aangepast is door van he woord [misleidende] de aanhalingstekens weg te laten, zoals ik suggereerde, maar nu rijst de vraag of waarheid misleidend kan zijn. . .Ik stel van niet, alhoewel ik goed begrijp dat voor sommige mensen alles over hun hoofd gaat :-).

    Indien het woord [waarheid] als 'waarheid' geschreven zou worden dan wordt het op zijn minst duidelijk voor lezers die de taal redelijk beheersen dat het woord [waarheid] verkeerd begrepen kan worden dan wel het op meerdere manieren geïnterpreteerd kan worden. Het verhaal krijgt daardoor een bredere betekenis. . .het laat meerdere visies toe waardoor de waarheid zowel als een leugen er in passen, afhankelijk van wat er werkelijk op een bepaald etiket staat. In het "verhaal" ging het niet over de tekst van een enkel etiket maar over etikettenteksten in het algemeen.

    Ik stel dat ik er meer dan dit niet over hoeft te oordelen. Over de meeste teksten kunnen experts eindeloos bakkeleien om het naar hun mening perfect te krijgen. Ik ben zeker geen expert, dus voor mij mag dit het laatste woord zijn :-)

  • 17.11.2014 - 11:16 uur | Redactie Verpakkingsprofs

    Beste Conrad,
    Bedankt voor uw uitgebreide reactie.
    Het woord 'misleidende' staat hier tussen haakjes, omdat misleidend een subjectief begrip is. Wat de ene persoon misleidend vindt, vindt de andere persoon misschien niet misleidend.

    Geredeneerd vanuit de NVWA (zoals uitgelegd in het artikel) vertelt het etiket de waarheid, ondanks het feit dat deze misschien door de gemiddelde consument wordt gezien als misleidend. Als er maar 1 procent aardbeiensap in een fles sap zit, mag het nog steeds aardbeiensap heten. Of de titel 'aardbeiensap' vervolgens misleidend is of niet is een individuele mening.

    Toch begrijp ik dat er door het gebruik van de haakjes om het woord 'misleidend' enige verwarring kan ontstaan. We hebben deze daarom verwijderd.

  • Conrad Winkelman
    13.11.2014 - 10:53 uur | Conrad Winkelman

    Interessant dat in een artikel over misleidende informatie op etiketten van voedselverpakkingen de Kopregel "DE ‘MISLEIDENDE’ WAARHEID VAN HET ETIKET" geheel fout is. Indien een tekst op een etiket misleidend is kan het niet de waarheid bevatten. Het gebruik van "misleidend" impliceert hier dat het niet de bedoelde betekenis heeft dat het word normaliter betekend. Het zou naar mijn mening zo moeten zijn om de boodschap van het verhaal te kenmerken. . . "DE MISLEIDENDE ´WAARHEID´ VAN HET ETIKET". Nu is de boodschap duidelijk. . .Het betekend nu dat de tekst niet de waarheid aangeeft maar iets dat misleidend is, en mensen met een kluitje het riet in stuurt. Indien het etiket de waarheid zou aangeven zou de tekst niet misleidend zijn.

    Indien etiketten leugens bevatten is dat niet doorgaans een slordigheidje maar veelal bewust gedaan om te misleiden. Dat dit verhaal een kopregel heeft dat onzin is verwijst naar slordigheid.

    De inhoud van het verhaal is op zich kenmerkend van hoe mensen doorgaans denken, en dat is dat waarheid geen echte waarde heeft en dat het OK is om anderen te belazeren omwille van eigen voordeel. . . . . Belasting ontduiking door middel van harde leugens invullen op het Inkomsten Aangifte formulier bijvoorbeeld, dan wel laten merken dat iemand `zonder sjoemelen` nooit iets bereiken zal of dat indien iemand niet wilt zwartwerken je een sufferd bent. . . .De rottigheid dat als een vieze slijm over de bodem van maatschappij hangt is niet weg te praten met ´mooie´ woorden.